بخش Acknowledgment یا بخش قدردانی مقاله یکی از قسمت‌های تکمیلی اما مهم در بسیاری از مقالات علمی است که برای تشکر از افرادی، سازمان‌ها یا نهادهایی استفاده می‌شود که در انجام پژوهش یا آماده‌سازی مقاله نقش داشته‌اند، اما شرایط نویسندگی مقاله را ندارند.
اگرچه Acknowledgment معمولاً کوتاه است، نگارش آن باید با دقت انجام شود؛ زیرا نحوه قدردانی از افراد، اعلام حمایت مالی، اشاره به کمک‌های تخصصی و حتی ذکر برخی همکاری‌ها می‌تواند تابع سیاست‌های اخلاق نشر و دستورالعمل مجله باشد.
در این راهنما، با اصول نگارش Acknowledgment در مقالات علمی، افراد و نهادهای قابل ذکر، تفاوت قدردانی با نویسندگی، نحوه اشاره به حمایت مالی و خطاهای رایج این بخش آشنا می‌شوید.
Acknowledgment در مقاله علمی چیست؟
Acknowledgment بخشی از مقاله است که نویسندگان در آن از افرادی یا سازمان‌هایی تشکر می‌کنند که به اجرای پژوهش یا آماده‌سازی مقاله کمک کرده‌اند، اما میزان یا نوع مشارکت آن‌ها به اندازه‌ای نیست که به‌عنوان نویسنده مقاله معرفی شوند.
این بخش ممکن است برای قدردانی از مواردی مانند:
- همکاری تخصصی
- کمک در گردآوری داده‌ها
- پشتیبانی فنی
- کمک در انجام آزمایش‌ها
- دسترسی به تجهیزات یا امکانات
- پشتیبانی سازمانی
- کمک در ویرایش یا آماده‌سازی مقاله
- حمایت مالی
استفاده شود.
البته همه موارد فوق الزاماً در بخش Acknowledgment قرار نمی‌گیرند. سیاست مجله و دستورالعمل‌های اخلاق نشر باید معیار اصلی تصمیم‌گیری باشد.
چرا بخش Acknowledgment اهمیت دارد؟
ممکن است تصور شود چون Acknowledgment معمولاً چند خط بیشتر نیست، اهمیت چندانی ندارد؛ اما این بخش می‌تواند از نظر شفافیت مشارکت‌ها، اخلاق پژوهش و اعلام حمایت‌ها اهمیت داشته باشد.
در یک مقاله علمی، باید تا حد امکان مشخص باشد که پژوهش چگونه انجام شده و چه افرادی یا نهادهایی در اجرای آن نقش داشته‌اند.
Acknowledgment می‌تواند به خواننده نشان دهد که:
- پژوهش با چه حمایت‌هایی انجام شده است.
- چه افرادی در بخش‌هایی از پروژه کمک کرده‌اند.
- چه سازمان‌هایی امکانات یا منابع در اختیار پژوهشگران قرار داده‌اند.
- چه نوع حمایت مالی یا غیرمالی دریافت شده است.
بنابراین، این بخش صرفاً یک متن تشکر تشریفاتی نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از شفافیت علمی مقاله باشد.
چه افرادی را می‌توان در Acknowledgment ذکر کرد؟
افرادی که در پژوهش نقش داشته‌اند اما معیارهای نویسندگی را ندارند، ممکن است در بخش قدردانی ذکر شوند.
همکاری در جمع‌آوری داده‌ها
اگر فردی در گردآوری داده‌ها همکاری کرده اما مشارکت او در حد معیارهای نویسندگی نیست، می‌توان مطابق سیاست مجله از او در Acknowledgment تشکر کرد.
کمک فنی و تخصصی
افرادی که در زمینه‌هایی مانند اجرای آزمایش، استفاده از تجهیزات تخصصی، پردازش فنی داده‌ها یا امور آزمایشگاهی کمک کرده‌اند، در صورت نداشتن شرایط نویسندگی می‌توانند در این بخش ذکر شوند.
مشاوره علمی محدود
گاهی پژوهشگر یا متخصصی در یک مرحله مشخص از پروژه مشاوره ارائه می‌کند، اما در طراحی، اجرای کلی، تحلیل یا نگارش مقاله مشارکت قابل‌توجهی ندارد. در چنین شرایطی ممکن است ذکر نام او در Acknowledgment مناسب باشد.
دسترسی به امکانات و منابع
اگر دانشگاه، آزمایشگاه، مرکز تحقیقاتی یا سازمانی امکانات، تجهیزات یا دسترسی موردنیاز پژوهش را فراهم کرده باشد، می‌توان طبق سیاست مجله از آن نهاد قدردانی کرد.
چه کسانی نباید صرفاً به دلیل کمک علمی در Acknowledgment قرار گیرند؟
قرار دادن نام افراد در Acknowledgment نباید جایگزینی برای نویسندگی باشد.
اگر فردی در بخش‌هایی مانند:
- طراحی اساسی پژوهش
- تحلیل یا تفسیر مهم داده‌ها
- تدوین یا بازنگری اساسی مقاله
- تصمیم‌گیری‌های علمی اصلی
مشارکت قابل‌توجه داشته باشد، باید معیارهای نویسندگی و سیاست مجله درباره او بررسی شود.
به عبارت دیگر، هر مشارکت علمی مهم را نمی‌توان صرفاً با نوشتن نام فرد در Acknowledgment مدیریت کرد.
تفاوت Acknowledgment و نویسندگی مقاله چیست؟
یکی از مهم‌ترین نکات اخلاقی در نگارش مقاله، تشخیص تفاوت میان نویسنده و فرد مورد قدردانی است.
نویسنده مقاله باید مشارکت علمی معناداری در پژوهش داشته باشد و مسئولیت علمی اثر را بپذیرد. در مقابل، فردی که در یک بخش محدود یا پشتیبانی پروژه کمک کرده است، ممکن است شرایط نویسندگی را نداشته باشد.
برای تصمیم‌گیری بهتر، باید معیارهای نویسندگی مورد پذیرش مجله یا نهادهای معتبر اخلاق نشر بررسی شوند.
آیا استاد راهنما همیشه باید نویسنده مقاله باشد؟
خیر. صرف استاد راهنما بودن به‌تنهایی یک معیار کافی برای نویسندگی نیست و صرفاً نداشتن عنوان استاد راهنما نیز مانع نویسنده شدن فردی که مشارکت علمی واقعی داشته نیست.
ملاک باید نوع و میزان مشارکت علمی و مسئولیت‌پذیری در پژوهش و مقاله باشد.
حمایت مالی را چگونه در Acknowledgment بنویسیم؟
اگر پژوهش با حمایت مالی دانشگاه، سازمان، مؤسسه، شرکت یا یک طرح پژوهشی انجام شده باشد، این موضوع باید مطابق سیاست مجله به‌صورت شفاف اعلام شود.
ممکن است لازم باشد اطلاعاتی مانند:
- نام نهاد تأمین‌کننده مالی
- عنوان یا نوع حمایت
- شماره گرنت یا قرارداد، در صورت وجود
در مقاله ذکر شود.
Funding Statement با Acknowledgment یکسان است؟
همیشه نه.
برخی مجلات بخش مستقلی با عنوان Funding یا Funding Statement دارند و برخی اطلاعات حمایت مالی را در بخش Acknowledgment قرار می‌دهند.
بنابراین، نباید بدون بررسی راهنمای نویسندگان مجله، متن حمایت مالی را در جای مشخصی قرار داد.
آیا نام سازمان‌ها و دانشگاه‌ها را می‌توان در Acknowledgment آورد؟
بله، در صورتی که سازمان یا دانشگاه واقعاً در پژوهش یا فراهم کردن امکانات موردنیاز نقش داشته باشد.
برای مثال، ممکن است یک پژوهش با استفاده از تجهیزات یک آزمایشگاه دانشگاهی انجام شده باشد. در این صورت می‌توان مطابق دستورالعمل مجله از آن مرکز تشکر کرد.
البته بهتر است از ذکر نام سازمان‌هایی که هیچ نقش واقعی در پژوهش نداشته‌اند خودداری شود.
ساختار مناسب برای نوشتن Acknowledgment
بخش قدردانی معمولاً باید کوتاه، رسمی و مشخص باشد.
یک ساختار ساده می‌تواند شامل سه قسمت باشد:
۱. بیان قدردانی
تشکر از فرد یا سازمان.
۲. توضیح نوع کمک
مشخص کردن اینکه کمک در چه زمینه‌ای بوده است.
۳. اعلام حمایت مالی یا سازمانی، در صورت نیاز
در صورت وجود و مطابق سیاست مجله، نوع حمایت توضیح داده شود.
برای مثال:
نویسندگان از [نام فرد/مرکز] به دلیل همکاری در [نوع همکاری] قدردانی می‌کنند. همچنین از [نام سازمان] برای فراهم کردن [امکانات یا حمایت] تشکر می‌شود.
این متن باید با واقعیت پژوهش و الزامات مجله تطبیق داده شود.
اصول زبانی و نگارشی Acknowledgment
متن را کوتاه و مستقیم بنویسید
Acknowledgment معمولاً به چند جمله محدود می‌شود. نیازی به توضیحات طولانی درباره رابطه شخصی یا سوابق افراد نیست.
لحن رسمی داشته باشید
از عبارات بیش از حد احساسی، شخصی یا غیرعلمی پرهیز کنید.
به جای جملات بسیار شخصی، از عباراتی مانند:
«نویسندگان از … برای همکاری ارزشمند ایشان در … قدردانی می‌کنند.»
استفاده کنید.
نوع کمک را مشخص کنید
صرف نوشتن «از آقای X تشکر می‌کنیم» اطلاعات زیادی ارائه نمی‌دهد.
بهتر است مشخص شود فرد چه کمکی کرده است؛ برای مثال:
«برای همکاری در تحلیل داده‌ها»
یا:
«برای فراهم کردن دسترسی به تجهیزات آزمایشگاهی»
البته نوع کمک باید دقیقاً مطابق واقعیت باشد.
آیا باید از داوران مقاله تشکر کرد؟
معمولاً نیازی نیست نام داوران ناشناس در Acknowledgment ذکر شود.
اگر مجله از فرایند داوری باز استفاده کند یا هویت داور با اجازه او مشخص باشد، ممکن است شرایط متفاوت باشد. در هر صورت، سیاست مجله باید معیار قرار گیرد.
آیا می‌توان از هوش مصنوعی در Acknowledgment تشکر کرد؟
در سال‌های اخیر، سیاست مجلات درباره استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مولد در نگارش و پژوهش اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
نکته مهم این است که صرف استفاده از یک ابزار هوش مصنوعی الزاماً به معنای قرار دادن آن در Acknowledgment نیست. سیاست مجله ممکن است درباره اعلام استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، محل اعلام و نحوه بیان آن دستورالعمل مشخصی داشته باشد.
بنابراین، اگر از ابزارهای هوش مصنوعی برای نگارش، ویرایش، تحلیل یا بخش دیگری از فرایند مقاله استفاده شده است، ابتدا سیاست فعلی مجله هدف را بررسی کنید و همان دستورالعمل را رعایت کنید.
خطاهای رایج در نگارش Acknowledgment
۱. تشکر از افرادی که هیچ نقشی در پژوهش نداشته‌اند
Acknowledgment نباید به فهرستی از نام افراد تبدیل شود.
۲. استفاده از متن بسیار احساسی
این بخش باید لحن علمی و حرفه‌ای داشته باشد.
۳. مبهم بودن نوع مشارکت
بهتر است مشخص شود هر فرد یا سازمان چه نوع کمکی ارائه کرده است.
۴. جایگزین کردن Acknowledgment به جای نویسندگی
اگر مشارکت یک فرد از نظر علمی به سطح نویسندگی می‌رسد، نباید صرفاً برای جلوگیری از اضافه کردن او به فهرست نویسندگان، نام وی در Acknowledgment قرار گیرد.
۵. اعلام نکردن حمایت مالی
اگر مجله یا نهاد تأمین‌کننده مالی اعلام حمایت را الزامی کرده باشد، حذف آن می‌تواند مشکل‌ساز شود.
۶. کپی کردن متن Acknowledgment از مقاله دیگر
هر مقاله شرایط و مشارکت‌کنندگان خاص خود را دارد. متن باید بر اساس واقعیت همان پژوهش نوشته شود.
نمونه Acknowledgment برای مقاله علمی
در ادامه یک نمونه عمومی ارائه می‌شود که باید متناسب با شرایط واقعی مقاله و سیاست مجله اصلاح شود:
نویسندگان از همکاری ارزشمند [نام فرد/مرکز] در زمینه [نوع همکاری] قدردانی می‌کنند. همچنین از [نام دانشگاه/مؤسسه] به دلیل فراهم کردن امکانات موردنیاز برای اجرای این پژوهش تشکر می‌شود. این پژوهش با حمایت [نام نهاد تأمین‌کننده مالی] و تحت [شماره گرنت/طرح، در صورت وجود] انجام شده است.
این نمونه یک الگوی نگارشی است و نباید بدون تغییر در مقاله استفاده شود؛ زیرا محتوای Acknowledgment باید دقیقاً منعکس‌کننده مشارکت‌ها و حمایت‌های واقعی باشد.
نمونه Acknowledgment به زبان انگلیسی
یک نمونه عمومی انگلیسی می‌تواند به این شکل نوشته شود:
Acknowledgment: The authors would like to thank [Name/Institution] for their valuable assistance with [specific contribution]. The authors also acknowledge the support provided by [Institution/Funding Organization] in facilitating this research.
در صورت وجود حمایت مالی، اطلاعات گرنت یا قرارداد باید مطابق الزامات مجله اضافه شود.
Acknowledgment را چه زمانی بنویسیم؟
بهتر است Acknowledgment را در مراحل پایانی آماده‌سازی مقاله تنظیم کنید؛ زمانی که مشارکت‌ها و حمایت‌های پژوهش مشخص شده‌اند.
بااین‌حال، تصمیم درباره نویسندگی و قدردانی نباید تا آخرین لحظه به تعویق بیفتد. بهتر است از ابتدای پروژه درباره نقش اعضای تیم و نحوه ثبت مشارکت‌ها توافق شود.
چک‌لیست نهایی بخش Acknowledgment
قبل از ارسال مقاله، موارد زیر را بررسی کنید:
- تمام افرادی که واقعاً شایسته قدردانی هستند شناسایی شده‌اند.
- مشارکت افراد به‌درستی توصیف شده است.
- فردی که معیارهای نویسندگی دارد صرفاً در Acknowledgment قرار نگرفته است.
- حمایت مالی مطابق سیاست مجله اعلام شده است.
- نام سازمان‌ها و افراد دقیق نوشته شده است.
- لحن متن رسمی و علمی است.
- متن بیش از حد طولانی نیست.
- دستورالعمل مجله درباره Acknowledgment بررسی شده است.
- در صورت استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، سیاست مجله درباره افشای آن بررسی شده است.
- هیچ ادعا یا تشکری بدون پشتوانه واقعی در متن وجود ندارد.
تفاوت Acknowledgment با بخش‌های Funding و Author Contributions
این سه بخش گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند، در حالی که وظایف متفاوتی دارند.
Acknowledgment: برای قدردانی از کمک‌ها و حمایت‌هایی که لزوماً به نویسندگی منجر نمی‌شوند.
Funding Statement: برای اعلام منبع یا منابع تأمین مالی پژوهش، در صورت درخواست یا الزام مجله.
Author Contributions: برای توضیح نقش هر نویسنده در پژوهش و مقاله، در مجلاتی که چنین بخشی را درخواست می‌کنند.
ممکن است یک مجله هر سه بخش را به‌صورت جداگانه درخواست کند. در چنین شرایطی نباید اطلاعات یک بخش را صرفاً به دلیل کوتاه بودن متن در بخش دیگر قرار داد.
جمع‌بندی؛ Acknowledgment مقاله را چگونه بنویسیم؟
بخش Acknowledgment در مقاله علمی باید کوتاه، دقیق، رسمی و مبتنی بر واقعیت باشد. این بخش برای تشکر از افرادی و نهادهایی است که در اجرای پژوهش یا آماده‌سازی مقاله کمک کرده‌اند، اما شرایط نویسندگی ندارند.
مهم‌ترین اصل این است که میان قدردانی، نویسندگی، مشارکت نویسندگان و حمایت مالی تفاوت قائل شوید. همچنین پیش از نهایی کردن متن، حتماً راهنمای نویسندگان مجله مقصد و سیاست‌های اخلاق نشر آن را بررسی کنید.
اگر Acknowledgment با شفافیت و بر اساس مشارکت واقعی نوشته شود، علاوه بر رعایت اصول حرفه‌ای، به شفاف‌تر شدن فرایند تولید مقاله و پژوهش نیز کمک می‌کند.
پاسخ کوتاه
Acknowledgment بخشی از مقاله علمی برای قدردانی از افرادی یا سازمان‌هایی است که در اجرای پژوهش یا آماده‌سازی مقاله کمک کرده‌اند اما معیارهای نویسندگی را ندارند. این بخش باید کوتاه، رسمی و دقیق باشد و در صورت وجود حمایت مالی، کمک فنی یا سازمانی، اطلاعات آن مطابق دستورالعمل مجله اعلام شود.
پرسش‌های متداول درباره Acknowledgment مقاله
Acknowledgment در مقاله علمی چیست؟
بخشی از مقاله است که نویسندگان در آن از افراد، سازمان‌ها یا نهادهایی که در پژوهش یا آماده‌سازی مقاله کمک کرده‌اند اما نویسنده محسوب نمی‌شوند، قدردانی می‌کنند.
آیا Acknowledgment برای همه مقالات الزامی است؟
خیر. وجود یا نبود آن به شرایط پژوهش و دستورالعمل مجله بستگی دارد.
چه کسانی باید در Acknowledgment ذکر شوند؟
افرادی که کمک واقعی و مشخصی در پژوهش یا آماده‌سازی آن داشته‌اند اما مشارکتشان به معیارهای نویسندگی نمی‌رسد، می‌توانند طبق سیاست مجله در این بخش ذکر شوند.
آیا استاد راهنما را باید در Acknowledgment آورد؟
صرف استاد راهنما بودن تعیین‌کننده نیست. اگر استاد مشارکت علمی در حد معیارهای نویسندگی داشته باشد، باید معیارهای نویسندگی بررسی شود؛ در غیر این صورت ممکن است قدردانی مناسب باشد.
آیا حمایت مالی را باید در Acknowledgment نوشت؟
در برخی مجلات بله، اما برخی مجلات بخش جداگانه‌ای با عنوان Funding Statement دارند. همیشه دستورالعمل مجله مقصد را بررسی کنید.
آیا می‌توان از آزمایشگاه یا دانشگاه در Acknowledgment تشکر کرد؟
بله، اگر آن مرکز واقعاً در فراهم کردن امکانات یا حمایت پژوهش نقش داشته باشد.
آیا نام مترجم مقاله در Acknowledgment نوشته می‌شود؟
اگر فرد صرفاً خدمات زبانی یا ترجمه ارائه کرده و معیارهای نویسندگی را ندارد، ممکن است طبق سیاست مجله از او قدردانی شود.
آیا ویراستار مقاله باید در Acknowledgment ذکر شود؟
این موضوع به نوع و میزان مشارکت ویراستار و سیاست مجله بستگی دارد. صرف ویرایش زبانی معمولاً به معنای نویسندگی نیست.
آیا استفاده از ChatGPT باید در Acknowledgment اعلام شود؟
الزام آن به سیاست مجله و نوع استفاده بستگی دارد. برخی مجلات برای استفاده از هوش مصنوعی بخش یا بیانیه مشخصی دارند؛ بنابراین باید سیاست فعلی مجله هدف بررسی شود.
آیا می‌توان متن Acknowledgment مقاله دیگری را کپی کرد؟
خیر. متن باید بر اساس مشارکت‌ها و حمایت‌های واقعی پژوهش شما نوشته شود.
Acknowledgment چقدر باید طولانی باشد؟
معمولاً کوتاه است و چند جمله کافی است؛ مگر اینکه مجله ساختار یا اطلاعات بیشتری درخواست کرده باشد.
آیا Acknowledgment بعد از پذیرش مقاله نوشته می‌شود؟
بهتر است متن آن پیش از ارسال نهایی آماده باشد، اما ممکن است در مرحله اصلاحات یا طبق درخواست مجله تغییر کند.
آیا نام نویسنده را می‌توان در Acknowledgment آورد؟
اگر فرد معیارهای نویسندگی را دارد، قرار دادن او صرفاً در Acknowledgment می‌تواند از نظر اخلاق نویسندگی مشکل‌ساز باشد. باید مشارکت او طبق معیارهای نویسندگی بررسی شود.
آیا بخش Acknowledgment در مقاله اهمیت علمی دارد؟
این بخش معمولاً محتوای علمی اصلی مقاله را تشکیل نمی‌دهد، اما از نظر شفافیت مشارکت‌ها، حمایت‌ها و اخلاق نشر اهمیت دارد.
آیا باید از داوران مقاله تشکر کنیم؟
اگر داوران ناشناس باشند، معمولاً نام آن‌ها ذکر نمی‌شود. در فرایندهای داوری باز، سیاست مجله را بررسی کنید.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است.
پرسش یا تجربه خود را با ما در میان بگذارید.